باستان‌شناسان در آب‌های نزدیک اسکندریه مصر، یک انگشتر برنزی پیدا کرده‌اند که تصویر فانوس دریایی اسکندریه روی آن حک شده است؛ بنایی مشهور که از عجایب هفت‌گانه جهان باستان بود و امروز دیگر پابرجا نیست.

این انگشتر در محوطه بقایای کاخی در جزیره زیر آب رفته آنتیرودوس کشف شده است. به گفته گروه پژوهشی و وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر، این نخستین نمونه شناخته‌شده از یک انگشتر مُهر با تصویر فانوس اسکندریه است.

انگشتر کجا و توسط چه گروهی پیدا شد؟

• محل کشف: بقایای کاخ جزیره آنتیرودوس، در بندر شرقی اسکندریه. این جزیره زمانی بخشی از محله سلطنتی شهر بود، اما اکنون زیر آب قرار دارد.
• گروه کاوش: مؤسسه اروپایی باستان‌شناسی زیر آب، با همکاری وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر، این کاوش‌ها را انجام می‌دهد.
• سرپرست پژوهش: فرانک گودیو، باستان‌شناس زیر آب، هدایت این گروه را بر عهده دارد. فعالیت‌های آن با حمایت بنیاد هیلتی انجام می‌شود.

روی انگشتر چه تصویری دیده می‌شود؟

• نقش فانوس: پژوهشگران تصویر حک‌شده را نمایی از فانوس اسکندریه تشخیص داده‌اند. این نقش با تصویرهای شناخته‌شده فانوس روی برخی سکه‌های باستانی شباهت دارد.
• فرسودگی نقش: بخشی از حکاکی بر اثر گذشت زمان فرسوده شده است؛ بنابراین تفسیر جزئیات کوچک آن نیاز به احتیاط دارد.
• یک برداشت احتمالی: بعضی پژوهشگران احتمال داده‌اند شکل نامتقارن بالای نقش، دود چراغ را نشان دهد. این تفسیر قطعی نیست.

انگشتر مُهر چه کاربردی داشت؟

• کاربرد عملی: انگشتر مُهر فقط زیور نبود. نقش آن را روی موادی نرم مانند موم یا گل فشار می‌دادند تا اثری مشخص برای مهرکردن ایجاد شود.
• ارتباط احتمالی با کاخ: گروه کاوش احتمال می‌دهد این کشف به فعالیت‌های اداری کاخ، از جمله امور مرتبط با فانوس، مربوط باشد.
• مالک نامعلوم: یکی از احتمال‌های مطرح‌شده، استفاده یک بازرگان از تصویر فانوس به‌عنوان نماد اسکندریه است. هویت صاحب انگشتر هنوز مشخص نیست.

فانوس اسکندریه چه بنایی بود؟

• زمان ساخت: این فانوس حدود سال ۲۸۰ پیش از میلاد، در دوران بطلمیوس دوم، روی جزیره فاروس ساخته شد.
• وظیفه اصلی: فانوس به کشتی‌ها کمک می‌کرد مسیر ورود به بندر اسکندریه را پیدا کنند.
• ابعاد چشمگیر: ارتفاع آن را بیش از ۱۰۰ متر برآورد کرده‌اند؛ اندازه‌ای که آن را در شمار بلندترین سازه‌های جهان باستان قرار می‌داد.
• سرنوشت بنا: زمین‌لرزه‌های پیاپی در قرون وسطی آن را به ویرانه تبدیل کردند. در اواخر قرن پانزدهم، قلعه قایتبای در محل آن ساخته شد و بخشی از سنگ‌های فانوس در ساخت قلعه به کار رفت.

چرا این کشف مهم است و چه چیزهایی هنوز معلوم نیست؟

• تصویری از یک بنای ازدست‌رفته: نقش انگشتر، نمونه تازه‌ای برای مقایسه با تصویرهای فانوس روی سکه‌ها و دیگر آثار تاریخی فراهم می‌کند.
• شناخت زندگی در اسکندریه: این شیء می‌تواند به بررسی کاربرد نماد فانوس و فعالیت‌های اداری یا تجاری شهر کمک کند.
• سن دقیق نامشخص: شباهت نقش به سکه‌های قرن دوم میلادی، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که انگشتر نیز متعلق به همان قرن است. تاریخ‌گذاری دقیق آن هنوز اعلام نشده است.
• نیاز به اطلاعات بیشتر: کارشناسان تأکید کرده‌اند که جزئیات محل قرارگیری انگشتر در لایه‌های باستانی، برای تعیین قدمت و اهمیت کامل آن ضروری است.
• مرز خبر و حدس: کشف انگشتر و نقش منتسب به فانوس اعلام شده، اما صاحب آن، سن دقیق و ارتباط احتمالی‌اش با اداره فانوس هنوز قطعی نیست.